ເສັ້ນທາງຊິວິດຂອງຄົນເຮົາບໍ່ມີຫຍັງແນ່ນອນ ເກີດມາມີອຸປະສັກ ແລະ ໂອກາດບໍ່ຄືກັນ ບາງຄົນມີທາງເລືອກຫຼາຍ ບາງຄົນມີທາງເລືອກນ້ອຍ ບາງຄົນສຸຂະພາບດີ ບາງຄົນມີແຕ່ພະຍາດມາລຸມເລົ້າ ເປັນທຸກໃຈຢູ່ບໍ່ເຊົາ ແລ້ວແຕ່ທ່ານຈະຈິນຕະນາການໄດ້ ວ່າຊີວິດຄົນເຮົານັ້ນແຕກຕ່າງ ແລະ ຊັນຊ້ອນພຽງໃດ.ເຖິງຢ່າງນັ້ນໃຜກໍພະຍາຍາມຫາລ້ຽງຊີບ ຫວັງໃຫ້ຕົນມີຊີວິດທີ່ດີຂຶ້ນເໝືອນໆກັນ. ເໝືອນກັບຄອບຄົວນາງ ຈັນດີ (ນາມສົມມຸດ )ອາຍຸ 48 ປີ ກໍລະນີຢູ່ໝູ່ບ້ານແແຫ່ງໜື່ງ ໃນເມືອງປາກງື່ມ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ອາໄສຢູ່ກັບລູກສາວ ແລະ ແມ່ ອາຍຸ 83 ປີ. ຄອບຄົວໃຊ້ຊີວິດຢູ່ຢ່າງຫນ້າເຫັນໃຈ ໃຊ້ທຸກຄວາມາສາມາດດິ້ນຮົນຊອກຢູ່ຫາກິນລ້ຽງພໍຢູ່ລອດ. ຈັນດີເສຍຜົວ ຜູ້ເປັນເສົາຫຼັກຄອບຄົວໄປເມື່ອປີກ່ອນ ເພາະເຂົາຕິດເຊື້ອເຮສໄອວີ/ເອດ ຂາດການກິນຢາຕໍ່ເນື່ອງ ຈົນລົ້ມປ່ວຍ ແລະ ເສຍຊີວິດລົງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ 2-3 ມື້ຜ່ານ ຈາກການແນະນຳຂອງຄົນຮູ້ຈັກ ແລະ ສົງໄສໃນອາການເຈັບປ່ວຍຍຶດເຍື້ອ ຈົນເສຍຊີວິດຂອງຜົວ. ຈັນດີ ພ້ອມລູກນ້ອຍ ຈຶ່ງຕັດສິນໃຈເຂົ້າໄປກວດເລືອດຢູ່ໂຮງໝໍ ຜົນກວດອອກມາປະກົດວ່າ ໂຊກດີລູກສາວບໍ່ມີເຊື້ອ ລາວຮູ້ສຶກດີໃຈຫຼາຍ ຖືເປັນຄວາມໂຊກດີອັນໜື່ງທີ່ລູກບໍ່ໄດ້ຮັບເຊື້ອ ແຕ່ໃນຄວາມໂຊກດີນັ້ນກໍມີຄວາມໂຊກຮ້າຍ ຄື ຕົວເອງນັ້ນ…

ທ້າວແກ້ວອາຍຸ 18 ປີກຳລັງຮຽນຢູ່ ຊັ້ນມັດທະຍົມຕອນຕົ້ນປີທີ 4 ລາວເຂົ້າໂຮງຮຽນຊ້າ ເນື່ອງຈາກ ສຸຂະພາບບໍ່ດີ ຕິດເຊື້ອເຮສໄອວີຕັ້ງແຕ່ເກີດ. ຫມູ່ຂອງລາວຫຼາຍຄົນຈົບມັດທະຍົມປາຍແລ້ວ ແຕ່ທ້າວແກ້ວຍັງບໍ່ຈົບ ແລະ ບໍ່ຍອມແພ້ຕໍ່ການສຶກສາ ຍັງສຶບຕໍ່ຮຽນກັບຫມູ່ໃນຫ້ອງທີ່ອາຍຸນ້ອຍກວ່າຕົນ. ທ້າວແກ້ວມາຈາກຊຸມຊົນທີ່ເປັນຊົນເຜົ່ານ້ອຍໆໃນເຂດພູດອຍໃນເມືອງຫຼວງນ້ຳທາ ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ ເຊິ່ງເປັນແຂວງໜຶ່ງຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງ ສປປ.ລາວ. ຕອນນັ້ນ ລາວຍັງນ້ອຍເກີນໄປ ທີ່ຈະຈື່ພໍ່ກັບແມ່ຕົນເອງ ແລະ ຮຽນຮູ້ເລື່ອງຕ່າງໆກັບພວກເຂົາ.ກ່ອນທີ່ພໍ່ແມ່ຂອງລາວຈະແຕ່ງດອງກັນ ແມ່ຂອງທ້າວແກ້ວ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ຍິງຫນຸ່ມຄົນໜຶ່ງທີ່ບໍ່ຮູ້ອ່ານ ບໍ່ຮູ້ຂຽນຫນັງສື ບາງຄັ້ງບາງຄາວລາວໄດ້ເຂົ້າໄປເຮັດວຽກຢູ່ຮ້ານອາຫານຢູ່ໃນເມືອງ ກ່ອນທີ່ຈະກັບມາຕັ້ງຫຼັກປັກຖານໃນບ້ານເກີດ. ພໍ່ແມ່ຂອງລາວຕັ້ງຫນ້າລໍຄອຍທີ່ຈະມີຄອບຄົວທີ່ດີ ແລະ ເມື່ອທ້າວແກ້ວເກີດມາພວກເຂົາມີຄວາມສຸກຫຼາຍ ພວກເຂົາເອີ້ນຊື່ລູກວ່າ “ແກ້ວ” ເຊິ່ງໝາຍເຖິງ ອັນຍະມະນີທີ່ມີຄ່າທີ່ສຸດ. ແຕ່ຈັ່ງແມ່ນໂຊກຮ້າຍ ຄວາມສຸກຂອງພວກເຂົາມີຢູ່ບໍ່ດົນ ສອງສາມປີຕໍ່ມາ ສຸຂະພາບຂອງຜູ້ເປັນແມ່ຊຸດໂຊມລົງ ແລະ ເສຍຊີວິດເພາະພະຍາດເອດ ຕອນທ້າວແກ້ວອາຍຸໄດ້ພຽງ 5 ປີ ຕໍ່ມາພໍ່ຂອງລາວກໍເສຍຊີວິດລົງຍ້ອນພະຍາດເອດເຊັ່ນກັນ. ແມ່ຕູ້ຂອງທ້າວແກ້ວໄດ້ດູແລເດັກນ້ອຍກຳພ້າຕິດເຊື້ອຜູ້ນີ້ຕໍ່ ເປັນເວລາຫຼາຍກວ່າ 10 ປີແລ້ວ. ແມ່ຕູ້ຂອງທ້າວແກ້ວບໍ່ໄດ້ຮັ່ງມີຫຍັງ ລາວດຳເນີນຊີວິດ້ວຍຄວາມຍຸ້ງຍາກ ແລະ ຫາຢູ່ຫາກິນດ້ວຍການເຮັດສວນ.ລາວຮັກຫຼານຊາຍຫຼາຍ ແລະ ພະຍາມຢ່າງດີທີ່ສຸດໃຫ້ຫຼານໄດ້ຮຽນຫນັງສື…

ຕອນເຊົ້າມື້ໜຶ່ງທັນທີທີ່ຄະນະພວກເຮົາເດີນທາງໄປຮອດຫນ້າເຮືອນເປົ້າຫມາຍແລ້ວ ບາງຄົນຍ່າງລົງຈາກລົດຕົງເຂົ້າໄປເຮືອນເລີຍ ບາງຄົນຍ່າງໄປເອົາຖົງເຂົ້າສານ ໄຂ່ ປາກະປ໋ອງ ແລະ ຂອງໃຊ້ຄົວເຄືອນຈຳນວນໜຶ່ງ ເຊິ່ງເປັນເຄື່ອງຕ້ອນທີ່ພວກເຮົາກຽມມານຳ. ເມື່ອຢ່າງເຂົ້າໄປໃນຄຸ້ມເຮືອນ ມີແມ່ຕູ້ເຖົ້າຄົນໜຶ່ງ ທ່າທາງອ່ອນເພຍ ມີຜົມສີດອກເລົາ ອາຍຸປະມານ 70-80 ປີ ຢ່າງເຂົ້າມາຕ້ອນຮັບ ກ່າວທັກທາຍພວກເຮົາ ແລ້ວເພີ່ນກໍຟ້າວເຊັດໂຕະ ຫາຕັ່ງມາໃຫ້ພວກເຮົານັ່ງ ເຮືອນຂອງເພີ່ນສ້າງແລ້ວປະມານ 70 % ເປັນເຮືອນຊັ້ນດ່ຽວ ຫຼັງບໍ່ໃຫຍ່ ຫຼັງຄາມຸງກະເບື້ອງ ຝາເຮືອນກໍ່ແລ້ວ ແຕ່ຍັງບໍ່ທັນໂບກປູນ ແລະ ທາສີເທື່ອ. ທາງໃນເຮືອນບໍ່ທັນຂັ້ນເປັນຫ້ອງ ໃຊ້ຜ້າກັ້ງຂັ້ນເປັນຫ້ອງນອນໄວ້ກ່ອນ.ສ່ວນບໍລິເວນທາງຫນ້າເຮືອນຍັງເຫັນມີເສົາ ມີຄານ ມີກອງໄມ້ ແລະ ບ່ອນປະສົມບູນຄ້າງຢູ່ ບາງບ່ອນມີຫຍ້າຂຶ້ນ ເໝືອນກັບວ່າເຮືອນຫຼັງນີ້ກຳລັງກໍ່ສ້າງ ແຕ່ຖືກຢຸດສະຫງັກຢ່າງກະທັນຫັນ. ຈາກການໂອ້ລົມສົນທະນາກັບແມ່ຕູ້ ຜູ້ເປັນຫົວຫນ້າຄອບຄົວບອກວ່າ ເຮືອນຫຼັງນີ້ເຄີຍມີລູກສາວ ແລະລູກເຂີຍອາໃສຢູ່ ແຕ່ຕອນນີ້ ຢູ່ນຳກັນມີແຕ່ 3 ຄົນ ຕູ້ຫຼານ ຫຼານສາວ 1 ແລະ ຫຼານຊາຍ 1 ຊື່ ທ້າວ ຈັນສະຫວ່າງ(ນາມສົມມຸດ)…

ຊີວິດອັນສັ້ນຂອງຄົນເຮົານັ້ນມີໂຊກຊະຕາບໍ່ເໝືອນກັນ ເໝືອນກັບວ່າມີສິ່ງສັກສິດປັ້ນແຕ່ງເອົາໄວ້ຢ່າງຄວບຄຸມບໍ່ໄດ້ ແຕ່ມະນຸດທຸກຄົນຕ່າງກໍເປັນສ່ວນໜຶ່ງທີ່ສາມາດສົ່ງເສີມມະນຸດດ້ວຍກັນ ແລະ ອາໃສເຊິ່ງກັນແລະກັນ ເຊັ່ນ ເດັກນ້ອຍໄດ້ອາໃສຜູ້ໃຫຍ່ ຜູ້ສູງອາຍຸໄດ້ອາໃສຄົນໜຸ່ມສາວ ຫຼື ເພາະຄົນບ້ານນອກເຮັດນາຄົນເມືອງຈຶ່ງມີເຂົ້າກິນບໍ່ອຶດ. ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາລົງເຄື່ອນໄຫວ ຢ້ຽມຢາມສະມາຊິກຜູ້ຕິດເຊື້ອ ກໍລະນີຢູ່ບ້ານແຫ່ງໜຶ່ງໃນເມືອງນາຊາຍທອງ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຊື່ ນາງ ນ້ຳອ້ອຍ (ນາມສົມມຸດ) ອາຍຸ 11 ປີ ອາໃສຢູ່ກັບພໍ່ແມ່ພຽງ 3 ຄົນ ນ້ຳອ້ອຍ ເປັນພຽງລູກສາວຄົນດຽວພາຍໃນບ້ານ ນາງເບິ່ງມີຄວາມສຸກດີ ຍິ້ມແຍ້ມ ຢາກຮູ້ຢາກເຫັນ ເໝືອນເດັກນ້ອຍທົ່ວໄປ ແຕ່ມີສິ່ງທີ່ແຕກຕ່າງພໍຈະສັງກຽດໄດ້ກໍຄື ນາງ ເປັນຂາກ້າມເນື້ອອ່ອນແຮງ ຍ່າງໄປມາໄດ້ບໍ່ຄ່ອຍສະດວກ ຄວາມຈິງແລ້ວ ນ້ຳອ້ອຍຕິດເຊື້ອເຮສໄອວີຈາກພໍ່ແມ່ຕັ້ງແຕ່ເກີດ ພາຍຫຼັງໄດ້ຮັບການກວດຢ່າງລະອຽດຈາກໂຮງໝໍ ນາງຈຶ່ງເລີ່ມໄດ້ຮັບຢາຕ້ານເຊື້ອຕັ້ງແຕ່ອາຍຸໄດ້ 4 ເດືອນ ຫຼັງຈາກນັ້ນບໍ່ດົນ ຄາດວ່າເປັນອາການຂ້າງຄຽງຈາກການຕິດເຊື້ອເຮສໄອວີຄື ນາງເປັນຂາລີບ ຈົນບໍ່ສາມາດຍ່າງໄດ້ ພໍ່ ແມ່ຂອງນາງເຄີຍນຳໄປຮັກສາທາງກາຍະພາບບຳບັດ ແຕ່ເວລານັ້ນນາງບໍ່ຄ່ອຍໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມື ການຮັກສາຈຶ່ງບໍ່ເຫັນຜົນ. ເມື່ອເປັນແນວນັ້ນ ພໍ່ກັບແມ່ຂອງນາງຈຶ່ງປ່ຽນມາຮັກສາແບບພື້ນບ້ານ ໂດຍການໃຊ້ນ້ຳມັນງານວດ ແລະ ບີບຕາມບໍລິເວນຂາ, ບໍລິເວນສົ້ນນອງ ຈົນນາງຄ່ອຍໆມີອາການດີຂື້ນ…

ນາງນ້ອຍ (ຊື່ຫຼີ້ນ) ອາຍຸ 13 ປີ ມີຊີວິດຢູ່ກັບເຊື້ອເຮສໄອວີ. ນາງອາໄສຢູ່ບ້ານແຫ່ງໜື່ງບໍ່ໄກຈາກສູນປິ່ນປົວຂອງແຂວງຫຼວງນໍ້າທາປານໃດ. ຕອນອາຍຸໄດ້ 4 ເດືອນນາງເລີ່ມມີປັນຫາສຸຂະພາບ ອາຍຸ 6 ເດືອນ ພົບວ່າຕິດເຊື້ອເຮສໄອວີ. ແມ່ທອງຄຳ(ຊື່ສົມມຸດ) ຫົວຫນ້າກຸ່ມຊ່ວຍເຫຼືອດດູແລຕົນເອງ ຫຼື ອາສາສະໝັກຕົວຫຼັກທີ່ດຳລົງຊີວິດຢູ່ກັບເຊື້ອເຮສໄອວີ ເຮັດວຽກຢູ່ຈຸດຈ່າຍຢາຊ່ວຍທ່ານໝໍ ແລະ ຍັງເປັນຜູ້ໃຫ້ຄຳປຶກສາ ຊ່ວຍເຫຼືອດູແລຜູ້ຕິດເຊື້ອເຮສໄອວີປະຈຳໂຮງໝໍແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ ກ່າວວ່າ “ຖ້າບໍ່ມີທ່ານໝໍຜູ້ຊຽວຊານເລື່ອງພະຍາດເອດ ຈາກໂຄງການແພດໄຮ້ພົມແດນຂອງປະເທດໄທ ພວກເຮົາຄົງຈະບໍ່ເຫັນນາງນ້ອຍເຕີບໃຫຍ່ເປັນໄລລຸ້ນໄດ້. ຕອນນັ້ນ ທ່ານໝໍຊຽວຊານພະຍາດເອດໄດ້ແນະນຳໃຫ້ທ່ານໝໍຄົນລາວປິ່ນປົວອາການຕິດເຊື້ອຂອງນາງທັນທີ່ ເຖິງແມ່ນວ່າ ຜົນກວດຈະຍັງເປັນລົບກໍຕາມ.ສອງເດືອນຕໍ່ມານາງໄດ້ເຂົ້າກວດອິີກເທື່ອໜຶ່ງຈຶ່ງພົບວ່າຕິດເຊື້ອເຮສໄອວີ ເໝືອນແມ່ຂອງນາງ. ຈັ່ງແມ່ນຫນ້າເສົ້າໃຈ. ແມ່ຂອງນາງນ້ອຍຢ່າຮ້າງກັບຜົວ ແລ້ວກັບໄປຢູ່ບ້ານເກີດຢູ່ແຂວງອຸດົມໄຊ, ປະນາງໄວ້ກັບພໍ່ ຕອນທີີ່ນາງອາຍຸໄດ້ພຽງສອງປີ ແລ້ວ ສອງປີ ຫຼັງຈາກນັ້ນແມ່ຂອງນາງກໍເສຍຊີວິດລົງເພາະພະຍາດເອດ. ຊີວິດໄວລຸ້ນຂອງນາງນ້ອຍປະເຊີນກັບຄວາມທ້າທາຍຫຼາຍຢ່າງ. ຕອນນັ້ນ ພໍ່ນາງຄົງຄິດວ່າໄດ້ດູແລເອົາໃຈໃສ່ລູກສາວຂອງລາວດີພໍ ໂດຍການຊ່ວຍເຫຼືອ ແລະ ໃຫ້ໂອກາດລູກໄດ້ຮຽນໜັງສຶໃນລະດັບທີ່ສູງກວ່າປະຖົມສຶກສາ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ນາງບໍ່ໄດ້ເຕີບໃຫຍ່ຢູ່ໃນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເອື້ອອຳນວຍ. ເນື່ອງຈາກທັງພໍ່ ແລະ ພໍ່ຕູ້ຂອງນາງຕິດຢາເສບຕິດ ຜູ້ເປັນພໍ່ບໍ່ມີອາຊີບທີ່ແນ່ນອນ ແຖມຍັງຄ້າຂາຍ ແລະ ເສບຢາເສບຕິດ ສຸດທ້າຍກໍລົງເອີຍຊີວິດດ້ວຍການຕິດຄຸກ.…